Media społecznościowe, takie jak Instagram czy TikTok, są pełne wyidealizowanych obrazów, które mogą prowadzić do ciągłego porównywania się z innymi. Taki mechanizm często skutkuje obniżeniem poczucia własnej wartości, zwłaszcza u osób w wieku dojrzewania. Dla wielu nastolatków social media stają się źródłem presji związanej z wyglądem i stylem życia, który trudno osiągnąć w rzeczywistości.
MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE A ZDROWIE PSYCHICZNE MŁODZIEŻY
Z danych wynika, że aż 98% nastolatków w wieku 13-17 lat korzysta z mediów społecznościowych, a aż 96% odwiedza je codziennie. Najczęściej używane platformy to:
- Facebook – 89%
- Instagram – 68%
- TikTok – 64%
- Snapchat – 51%
Badania zlecone w 2021 r. przez Rzecznika Praw Dziecka wykazały, że media społecznościowe stanowią nowe uzależnienie młodzieży. Problem ten występuje u 13% młodszych dzieci i u 15% nastolatków. Co trzeci nastolatek spędza wolny czas, używając mediów społecznościowych kilka godzin dziennie, a wielu z nich nawet 12 godzin. Nadmierne korzystanie z mediów społecznościowych może prowadzić do nadmiaru bodźców, które mogą przekraczać zdolności przetwarzania mózgu.
STATYSTYKI KORZYSTANIA Z MEDIÓW SPOŁECZENOŚCIOWYCH
Instagram i TikTok nadal dominują jako najczęściej wybierane aplikacje społecznościowe. Jednak ich zawartość niesie też negatywne skutki – presję społeczną dotyczącą wyglądu zewnętrznego.
- 33% nastolatek i 21% nastolatków przyznaje, że czuje presję, by poprawiać swój wygląd po korzystaniu z social mediów.
- 43% dziewcząt i 22% chłopców używa filtrów lub innych narzędzi graficznych, zanim opublikuje zdjęcie w internecie.
To pokazuje, jak silny wpływ mają media społecznościowe na samoocenę młodzieży, a w konsekwencji – na rozwój zaburzeń odżywiania.
WZORCE URODY W MEDIACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH
Można się zastanawiać: jaki jest współczesny wzorzec kobiecego i męskiego piękna? Jakie cechy są promowane przez media społecznościowe, a co za tym idzie – uważane za atrakcyjne i pożądane przez nastolatków?
- Współczesny ideał kobiety to najczęściej: szczupła sylwetka, gładka i nieskazitelna cera, długie, lśniące włosy oraz idealnie dopasowane stylizacje. Obrazy te – prezentowane na profilach influencerek i modelek – są jednak w dużej mierze wynikiem retuszu i filtrów, a nie rzeczywistości.
- Modelowy mężczyzna, według współczesnych mediów, powinien mieć symetryczne rysy twarzy, gładką cerę, silny podbródek, zdrowe zęby, powinien być wysoki oraz mieć atletyczną sylwetkę: szerokie ramiona, umięśnione ciało, jędrne pośladki. Powinien też zdrowo się odżywiać i uprawiać sport. To wizerunek promowany zarówno przez social media, jak i reklamy. Ten wzorzec męskości, podobnie jak kobiecy, niesie ze sobą ogromną presję społeczną, szczególnie dla młodych chłopców, którzy nie spełniają tych wymagań.
ZABURZENIA ODŻYWIANIA WŚRÓD NASTOLATKÓW
W dobie rosnącej presji społecznej, promowanej szczególnie przez media społecznościowe, coraz więcej nastolatków doświadcza problemów związanych z zaburzeniami odżywiania. Wpływ wyidealizowanych sylwetek i filtrowanych wizerunków na Instagramie czy TikToku może prowadzić do obniżonej samooceny, kompleksów, a nawet chorób zagrażających życiu.
ANOREKSJA – OBJAWY, SKUTKI I ZAGROŻENIA ZDROWOTNE
Anoreksja znana również jako jadłowstręt psychiczny, to poważne zaburzenie odżywiania, polegające na celowym ograniczaniu przyjmowania pokarmów z powodu lęku przed przybraniem na wadze.
Objawy i skutki anoreksji:
- zmniejszenie masy ciała,
- zahamowanie wzrostu,
- zawroty głowy,
- pogorszenie kondycji skóry oraz włosów,
- osłabienie siły mięśniowej,
- problemy z sercem i naczyniami krwionośnymi,
- niewydolność serca,
- obrzęki,
- problemy z układem nerwowym.
Zgony z powodu anoreksji mogą być spowodowane powikłaniami fizycznymi lub psychicznymi, wynikającymi z depresji.
BULIMIA– PRZYCZYNY, OBJAWY I POWIKŁANIA
Bulimia to zaburzenie o podłożu psychicznym, które polega na niekontrolowanym zjadaniu bardzo dużych ilości jedzenia w krótkim czasie i stosowaniu ekstremalnych metod zwalczania skutków nadmiernego objadania się (prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających).
Zaburzeniu temu sprzyja wiele czynników, m.in. zaburzenia mechanizmu kontroli głodu i sytości, lęk przed nadwagą, moda na szczupłą sylwetkę, zaniżona samoocena, perfekcjonizm, nieumiejętność radzenia sobie ze stresem czy czynniki rodzinne, np. uzależnienia w rodzinie, krytyczne uwagi rodziców dotyczące masy ciała, brak poczucia bezpieczeństwa emocjonalnego.
Skutki i powikłania bulimii:
- uczucie zmęczenia i osłabienia,
- uszkodzenia szkliwa zębów, ból gardła, nieświeży oddech,
- problemy hormonalne – brak miesiączki,
- sucha skóra, łamliwe paznokcie, wypadanie włosów,
- drgawki, skurcze mięśni, powikłania sercowe, nerkowe i jelitowe (np. zaparcia).
Szacuje się, że zaburzenia odżywiania dotykają już dzieci w wieku 13–14 lat. Zdecydowana większość przypadków pojawia się przed ukończeniem 18–20 roku życia. Według National Association of Anorexia Nervosa and Associated Disorders, około 0,9% kobiet może cierpieć na anoreksję, a 1,5% na bulimię.
PODSUMOWANIE
W dzisiejszych, pełnych wyzwań czasach serwisy społecznościowe stały się nieodłącznym elementem codzienności człowieka współczesnego. Według statystyk 62,6% światowej populacji korzysta z mediów społecznościowych. W Polsce 72% populacji korzysta z tych platform, co odpowiada około 27 milionom osób.
Każdy z nas jest unikalny i wartościowy, niezależnie od liczby polubień czy followersów. Osoby, które nie potrafią zaakceptować naszej prawdziwej wersji, nie są warte naszej uwagi ani emocji. Nie możemy pozwolić, aby presja idealnego wizerunku w social media stała się ważniejsza niż poczucie własnej wartości, zdrowie psychiczne i fizyczna równowaga.
